Oświadczenie Rady Społecznej przy Biskupie Płockim z okazji 35 rocznicy Czerwca 1976

ODWAGA I SPRZECIW

Oświadczenie Rady Społecznej przy Biskupie Płockim z okazji 35 rocznicy Czerwca 1976 roku

1. Czerwiec 1976 roku stanowił ważny etap naszej długiej i trudnej drogi do wolności. Strajki, które wówczas wybuchły jako protest przeciwko krzywdzie i niesprawiedliwości, przyczyniły się do ożywienia świadomości społeczeństwa i w pewnym stopniu przygotowały narodziny „Solidarności" w sierpniu 1980 roku. W pochodach, manifestacjach i protestach 25 czerwca 1976 roku uczestniczyło łącznie około 70-80 tysięcy osób na terenie 24 województw naszego kraju. W niektórych przypadkach doszło do walk ulicznych i starć z milicją oraz oddziałami ZOMO. Niestety, byli także zabici i ranni.

2. Bezpośrednią przyczyną tych dramatycznych wydarzeń była drastyczna podwyżka cen żywności, ogłoszona dzień wcześniej przez władze rządowe. Niektóre produkty żywnościowe miały zdrożeć nawet dwukrotnie. Warto pamiętać, że w ówczesnym systemie gospodarki socjalistycznej cen nie regulowały mechanizmy rynkowe. Były one uzależnione od decyzji władz rządowych. Aby zrównoważyć skutki reformy cen, władze przewidywały niewielkie podwyżki płac. Niestety, zapowiadane rekompensaty pieniężne były zbyt niskie, aby zrównoważyć skutki radykalnej podwyżki cen żywności. Ogromne rzesze społeczeństwa uznały takie działania rządu za skrajnie niesprawiedliwe. Ludzie obawiali się gwałtownego obniżenia poziomu życia i zubożenia wielu rodzin. W konsekwencji doszło do buntu społecznego. Władze jeszcze wieczorem 25 czerwca wycofały się z projektu podwyżki cen, a spektakularna porażka „operacji cenowej" zachwiała autorytetem całej ekipy rządzącej.

3. Czerwiec 1976 roku bardzo umocnił kondycję opozycji demokratycznej w naszym kraju. W celu udzielenia pomocy prześladowanym robotnikom, w środowiskach opozycyjnych zaczęły rodzić się działania, które różniły się jakością i skalą od dotychczasowych. Zbiorowe i indywidualne listy protestacyjne kierowane do władz z wielu środowisk, pomoc materialna, prawna i medyczna udzielana represjonowanym i ich rodzinom zaowocowały powstaniem Komitetu Obrony Robotników oraz ożywiły podziemną działalność informacyjną i wydawniczą. Trudno przecenić znaczenie tych wydarzeń dla powolnego kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego w naszej Ojczyźnie.

4. Największe protesty robotnicze miały miejsce 35 lat temu w Radomiu, Ursusie i Płocku. Pamięta się zasadniczo o bohaterstwie dwóch pierwszych miejscowości, natomiast odwaga mieszkańców grodu Bolesława Krzywoustego pozostaje, niestety, historią prawie całkowicie nieznaną. Warto przypomnieć, że w Płocku podjęli akcję strajkową m.in. pracownicy Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych oraz Przedsiębiorstwa Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Przemysłowych „Mostostal".  Po południu 25 czerwca kilkuset pracowników Petrochemii rozpoczęło marsz w kierunku centrum miasta. Tłum wznosił okrzyki przeciwko władzy, śpiewano hymn narodowy i „Rotę". Około godz. 17.00 – szacowany na ponad trzy tysiące osób pochód – dotarł pod Komitet Wojewódzki PZPR na ul. Kościuszki. Wieczorem jednostki ZOMO przystąpiły do brutalnej pacyfikacji protestu.

5. W Płocku podczas pacyfikacji pobito i poturbowano wielu ludzi. Za udział w demonstracji milicja zatrzymała 55 osób. Aresztowano i przedstawiono zarzuty 34 osobom, wobec 18 z nich zapadły wyroki od 2 do 5 lat pozbawienia wolności. W ramach represji za strajk wyrzucono z pracy 47 osób. Wszyscy represjonowani przez kilka miesięcy pozostawali bez pracy, natomiast po jej otrzymaniu dostawali niższe zarobki i byli pozbawieni możliwości awansu. Wielu pracowników otrzymało naganę, upomnienie lub inne kary finansowe.

6. Nasza refleksja nad Czerwcem 1976 roku nie powinna być jedynie historycznym wspomnieniem. Także dzisiaj potrzebujemy mądrego namysłu nad tym, jak budować społeczeństwo solidarne i sprawiedliwe. Troska o dobro wspólne to przede wszystkim promocja sprawiedliwości społecznej, która obejmuje ogół uprawnień i obowiązków zachodzących między różnymi członami społecznej całości, a ostatecznie na rzecz dobra osoby ludzkiej.

7. Wierzymy, że tegorocznym obchodom 35 rocznicy Czerwca 1976 roku towarzyszyć będzie klimat jedności i zgody narodowej. Cnota odwagi i siła sprzeciwu protestujących robotników powinny dzisiaj stanowić ważny element naszej pamięci historycznej i więzi społecznej. Apelujemy o godne uczczenie tej ważnej rocznicy w naszych miastach i wioskach. Wyrażamy szczerą wdzięczność wszystkim bohaterom Czerwca 1976 roku. Mamy nadzieję, że pamięć o tamtych wydarzeniach pomoże nam budować społeczeństwo nowoczesne i sprawiedliwe na fundamencie trwałych dóbr i wartości.

Płock, dn. 20 czerwca 2011 r.

Podpisali:
Ks. dr Andrzej Kobyliński – przewodniczący, mgr Kazimierz Cieślik, prof. PWSZ dr Ewa Czarnecka, lek. med. Hanna Duda, dr Elżbieta Grzybowska, prof. dr hab. Janusz Kempa, p. Tomasz Korga, mgr Anna Kozera, mgr Mirosław Koźlakiewicz, ks. dr Mirosław Milewski, dr Renata Sikora, prof. dr hab. Janusz Zieliński.