45 lat rolniczej „Solidarności". Z przasnyskiej ziemi wyrastali ludzie, którzy mieli odwagę działać

Dzierzgowo stało się 13 września miejscem uroczystych obchodów 45. rocznicy powstania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność". Wydarzenie odbyło się pod hasłem „Z ziemi tej wyrósł – dla niej i dla Polski działał", nawiązującym do ludzi, którzy swoją działalnością zapisali się w historii polskiej wsi i walki o wolną Polskę.

Obchody rozpoczęła Msza Święta w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Dzierzgowie. Po nabożeństwie delegacje złożyły kwiaty przed pomnikiem Tadeusza Kościuszki, a następnie w uroczystej oprawie pocztów sztandarowych, uczestnicy przemaszerowali do Szkoły Podstawowej im. marsz. Józefa Piłsudskiego, gdzie odbyła się główna część wydarzenia. Organizatorami obchodów byli Mazowiecka Rada Wojewódzka NSZZ RI „Solidarność", Instytut Pamięci Narodowej oraz Wójt Gminy Dzierzgowo.

Najważniejszym momentem uroczystości było wręczenie Krzyży Wolności i Solidarności, przyznawanych działaczom opozycji antykomunistycznej. W imieniu Prezydenta RP odznaczenia wręczył zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Wśród uhonorowanych znaleźli się m.in. Franciszek Jerzy Bańkowski i Sebastian Mikulak, natomiast pośmiertnie odznaczono Hannę Marię Grotkowską, Mieczysława Wacława Grotkowskiego, Lecha Leonarda Kobylińskiego, Włodzimierza Dominika Kołakowskiego, Czesława Mikulaka, Wiktora Mariana Perzanowskiego, Andrzeja Romana i Stanisława Jana Sobotkę.
 Wśród tych nazwisk , szczególne miejsce zajmują Włodzimierz Kołakowski z Żaboklika, który Krzyż Wolności i Solidarności otrzymał  pośmiertnie w 100. lecie swoich urodzin. Już w 1980 roku zaangażował się w tworzenie ruchu związkowego i został przewodniczącym Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność" w Dzierzgowie. W kolejnych latach należał do organizatorów struktur rolniczej „Solidarności", a jego działalność była przedmiotem wieloletniej obserwacji SB. IPN odnotowuje również jego udział w działaniach podejmowanych w 1988 roku na terenie gminy Przasnysz i w tworzeniu Wojewódzkiej Rady Rolników „Solidarność". 

Z Przasnyszem mocno związana jest rodzina Grotkowskich. Mieczysław Wacław Grotkowski należał do działaczy NSZZ RI „Solidarność", a w swoim domu w Przasnyszu prowadził nieformalne biuro związku. W 2006 roku został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi dla przemian demokratycznych i rozwoju wsi. W dzisiejszych obchodach pośmiertnie otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności. 

Ważną postacią była też jego córka Hanna Maria Grotkowska, urodzona i związana z Przasnyszem. Była działaczką opozycji, organizowała struktury NSZZ „Solidarność", internowana w stanie wojennym, a później zaangażowała się w działalność Komitetu Obywatelskiego. W 1990 roku została pierwszym niekomunistycznym wicewojewodą ostrołęckim. Zginęła tragicznie w wypadku samochodowym w 1991 roku. Dzisiaj została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności. 
Warto przywołać również postać Andrzeja Romana, urodzonego w Przasnyszu, który w latach 1981–1989 działał w środowisku NSZZ RI „Solidarność" na terenie ówczesnego województwa ostrołęckiego. W stanie wojennym angażował się w pomoc rodzinom osób represjonowanych oraz odbudowę  struktur związku. On jak i wcześniej wspomniany także został uhonorowany dzisiaj Krzyżem Wolności i Solidarności. 

Nieprzypadkowe jest również miejsce tegorocznych obchodów. Dzierzgowo przez wiele lat było związane administracyjnie z powiatem przasnyskim, dlatego historia tutejszej rolniczej „Solidarności" jest w znacznej części także historią naszej małej ojczyzny – ludzi, którzy na długo przed odzyskaniem pełnej wolności organizowali się, upominali o prawa rolników i nie godzili się na rzeczywistość narzuconą przez komunistyczną władzę.

Rocznica była więc nie tylko okazją do przypomnienia historii związku. Była przede wszystkim spotkaniem z ludźmi i ich życiorysami – z ich odwagą, konsekwencją i ceną, jaką niektórzy zapłacili za działalność na rzecz wolności. Panel historyczny ,wspomnienia oraz część artystyczna poświęcona dziedzictwu Solidarności  i polskiej wsi dopełniły uroczystość, której najważniejszym przesłaniem pozostaje pamięć.

Bo historię „Solidarności" tworzyły nie tylko wielkie nazwiska znane z podręczników. Tworzyli ją także rolnicy  i zwykli mieszkańcy małych miejscowości takich jak Przasnysz. Także tutaj – na ziemi przasnyskiej – byli ludzie, którzy w trudnych czasach potrafili powiedzieć „nie" i podjąć działanie.
Jarosław Stanisław Włodarczyk