Egzamin maturalny powoli sięga dna

Po poniedziałkowym egzaminie maturalnym nie cichną protesty nauczycieli. Poloniści uważają, że matura była za łatwa, wręcz banalna. - Jeszcze nigdy polska edukacja polonistyczna nie upadła tak nisko - mówi nauczyciel z płockiej Jagiellonki.

Wiesław Kopeć jest wieloletnim nauczycielem języka polskiego i wiedzy o społeczeństwie w Liceum Ogólnokształcącym im. Władysława Jagiełły w Płocku, przewodniczącym koła NSZZ "Solidarność" w tej szkole, wiceprezesem Klubu Inteligencji Katolickiej w Płocku, egzaminatorem maturalnym z języka polskiego. Choć w tym roku, podobnie jak przed dwoma laty, został wykluczony z pełnienia tej ostatniej funkcji. Jak podkreśla, decyzja Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Warszawie podyktowana była jego bezkompromisowo krytycznym podejściem do formy nowej matury z języka polskiego.

Aleksandra Dybiec: Dlaczego uważa pan, że nowa matura jest gorsza od starej?

Wiesław Kopeć: Ponieważ pod każdym względem, metodycznym i merytorycznym, jest fatalnie przygotowana. Niby ma angażować ucznia do analizy podanego tekstu źródłowego, ale w praktyce nie pozwala mu wyjść poza odtwórcze formy pracy. I niestety, stwarza podstawy do tego, że maturzysta może zdać egzamin, nie czytając żadnego utworu. Przecież to skandal! Poza tym na nowej maturze nie trzeba się mierzyć z poważnymi problemami, wystarczy charakteryzować bohaterów literackich, przepisując fragmenty z tekstu źródłowego. Jeszcze nigdy polska edukacja polonistyczna nie upadła tak nisko.
       W przypadku tzw. starej matury młodzież dostawała tematy poważne, dyskusyjne, problemowe. Mogła przytaczać dowolne, znane dzieła literackie, filmowe, plastyczne, mogła popisywać się wiedzą i dojrzałością rozwiązywania problemów. Czyniła to na różnym poziomie, ale starała się. Szukała rozmaitych kontekstów, mogła się wypowiadać w kwestiach społecznych czy narodowych.

Czy nowa matura nie ma żadnych plusów?

- Nie widzę dobrych stron w tej formule egzaminu. Jestem przekonany, że niszczy ona polską szkołę. Wdrażanie nowych metod nauczania języka polskiego, podyktowanych wymogami nowego egzaminu maturalnego, niesie ogromny chaos, burzy tak wartościową, ocaloną nawet w czasach komunizmu, polską tradycję uporządkowanego chronologicznie wykładu o literaturze. Nauka języka polskiego w szkole średniej została podporządkowana założeniom nowej matury, odbierając uczniowi całkowicie okazję do poważnego i dojrzałego myślenia.

Wiem, że nie podoba się panu również tzw. klucz - metoda sprawdzania prac maturalnych. Dlaczego?

- Ponieważ jest wielką pomyłką. Według klucza można sprawdzić np. kompozycję pracy czy jej styl, ale nie da się tego zrobić w kwestiach merytorycznych. Literatura jest źródłem przeżyć, jest dziedziną wieloznacznych interpretacji i nie można narzucać jednej. Owszem, można to zrobić, ale tylko w odniesieniu do tak banalnych tematów jak ten o Telimenie i Zosi. Kwestie poważne nie dadzą się łatwo zmierzyć żadnym kluczem. Wiedzą to organizatorzy matury, stąd tak proste, infantylne tematy. Klucz jest tragedią nie tylko dla uczniów, ale także dla nauczycieli, którzy muszą tę metodę weryfikacji prac stosować w codziennej praktyce szkolnej, by tym samym pokazać uczniom, co ich czeka na rzeczywistej maturze.

Skoro nowa matura ma tyle wad, jest tak "prostacka", to dlaczego rząd upiera się przy niej?

- Władze za wszelką cenę chcą podnieść współczynnik tzw. scholaryzacji. Obniżanie wymagań, które dostrzegamy konsekwentnie każdego roku, jest jakby inną formą amnestii maturalnej, którą tak zhańbił się niegdyś Roman Giertych. Co roku matury nie zdaje około 50 tys. uczniów i chyba chodzi o to, by ten współczynnik wyraźnie poprawić. Jeśli jednak państwo nie otrząśnie się i nie zauważy błędów, które funduje nowa matura, to w przyszłości będzie się mogło poszczycić niedouczonym, nieoczytanym społeczeństwem. Profesorowie uniwersytetów alarmują, że już zmierzamy w tym kierunku. Czy stać nas na to?

Cały wywiad ukazał się w dzisiejszej Gazecie Wyborczej Płock.