Sensacyjne odkrycia na Łysej Górze pod Chorzelami. Znaleziono monetę z Tracji i pozostałości długiego domu

Ponad 100 zabytków metalowych, blisko 200 kilogramów ceramiki i pozostałości długiego domu o długości przekraczającej 17,5 metra – to efekty tegorocznych badań archeologicznych na Łysej Górze w Rembielinie. Jednym z najciekawszych znalezisk okazała się moneta z Tracji. O stanowisku zrobiło się głośno również w świecie nauki – artykuł poświęcony temu miejscu ukazał się w prestiżowym czasopiśmie „Antiquity”.

Łysa Góra, położona w rejonie Rembielina w gminie Chorzele, skrywa ślady dawnego osadnictwa, które wciąż dostarczają archeologom nowych informacji o przeszłości północnego Mazowsza. Zakończony właśnie trzeci sezon badań wykopaliskowych prowadzonych w XXI wieku przyniósł odkrycia, które mogą pomóc lepiej poznać życie dawnych mieszkańców tego obszaru.

Jak poinformował kierownik badań Bartłomiej Kaczyński, podczas prac w 2026 roku pozyskano ponad 100 zabytków metalowych. Wśród nich znalazły się ozdoby, elementy biżuterii, narzędzia oraz przedmiot związany z uzbrojeniem. Szczególne zainteresowanie wzbudziła moneta pochodząca z Tracji.

To jednak nie wszystkie rezultaty wykopalisk. Archeolodzy zabezpieczyli również niemal 200 kilogramów fragmentów ceramiki, przedmioty kamienne i krzemienne oraz próbki przeznaczone do dalszych analiz specjalistycznych. Naukowcy zapowiadają, że część znalezisk wymaga jeszcze szczegółowych badań, dlatego kolejne informacje mogą pojawić się w przyszłości.

Jednym z najważniejszych rezultatów tegorocznych prac było rozpoznanie rozległego obiektu w południowo-zachodniej części południowego wyniesienia stanowiska. Jak wynika z dotychczasowych ustaleń, są to pozostałości długiego domu o szerokości około 4 metrów i długości przekraczającej 17,5 metra. Pełnych wymiarów budynku nie udało się jeszcze ustalić.

O interpretacji obiektu przesądziły między innymi pozostałości zachodniej ściany z polepą konstrukcyjną oraz podstawa pieca kopułkowego wykonana z przepalonej gliny.

Szczególnie interesująca jest historia przebudowy budynku. Według archeologów początkowo miał on konstrukcję słupową i podpiwniczenie. W kolejnej fazie piwnicę zasypano, a na poziomie gruntu wzniesiono obiekt o konstrukcji zrębowej.

Badacze podkreślają, że jest to jedna z najciekawszych struktur odkrytych dotychczas na Łysej Górze. Obiekt wymaga jednak dalszych prac, które pozwolą dokładniej określić jego funkcję i historię.

W innych częściach stanowiska udokumentowano kolejne ślady intensywnego użytkowania osady. Znaleziono między innymi pozostałości pieców, dołki posłupowe oraz jamy wykorzystywane prawdopodobnie do przechowywania zapasów i gromadzenia odpadów.

O znaczeniu stanowiska świadczy również publikacja poświęcona Łysej Górze, która ukazała się na łamach czasopisma „Antiquity”, wydawanego przez Cambridge University Press. To międzynarodowe czasopismo naukowe poświęcone archeologii i badaniom nad przeszłością.

Artykuł przygotowali przedstawiciele Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie oraz Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikacja stanowi kolejny krok w upowszechnianiu wiedzy o tym wyjątkowym stanowisku i jego znaczeniu dla poznania pradziejów regionu.

Odkrycia na Łysej Górze przyciągają uwagę nie tylko archeologów, ale również osób zainteresowanych historią północnego Mazowsza. Tegoroczne wyniki pokazują, jak wiele informacji o dawnych społecznościach wciąż można odnaleźć pod ziemią.

Sezon wykopaliskowy 2026 był możliwy dzięki pracy archeologów, studentów i wolontariuszy. W ekspedycji uczestniczyli przedstawiciele Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Uniwersytetu Gdańskiego, a także pracownicy Państwowego Muzeum Archeologicznego oraz specjaliści związani z innymi instytucjami i firmami archeologicznymi.

Badania wspierały również władze samorządowe Chorzel. Kierownik ekspedycji podziękował burmistrzowi Eliaszowi Kostrzewie, wiceburmistrzowi Michałowi Wiśnickiemu oraz Katarzynie Purzyckiej z Urzędu Miasta i Gminy Chorzele za pomoc w organizacji prac.

Ważne zaplecze zapewnili pracownicy Edukacyjnego Inkubatora Przedsiębiorczości w Zdziwóju Nowym i Starym oraz Spółdzielnia Socjalna KrzyCho Sami Swoi, która przygotowywała posiłki dla uczestników ekspedycji.

Organizatorem badań był Samorząd Województwa Mazowieckiego, który zapewnił ich finansowanie. We współpracę zaangażowany był także Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, delegatura w Ostrołęce.

Zakończenie tegorocznego sezonu nie oznacza końca prac nad poznaniem Łysej Góry. Część odkrytych przedmiotów wymaga specjalistycznych analiz, a rozpoznany długi dom będzie przedmiotem kolejnych badań.

Zespół liczy, że w przyszłym roku uda się powrócić na stanowisko i odkryć kolejne ślady przeszłości. Jak zapowiada Bartłomiej Kaczyński, dotychczasowe wyniki to nie ostatnie słowo archeologów.

Łysa Góra w Rembielinie staje się coraz ważniejszym punktem na archeologicznej mapie Mazowsza. Każdy kolejny sezon może przynieść nowe odpowiedzi na pytania o życie, zwyczaje i kontakty dawnych mieszkańców tych terenów.