Zamknij

Jakie gniazda elektryczne i łączniki stosuje się w instalacji elektrycznej?

10:12, 31.05.2019 | Materiał partnera

Wygodne i w pełni bezpieczne użytkowanie instalacji elektrycznej byłoby niemożliwe bez odpowiednio dopasowanego osprzętu elektrycznego. Podstawą staje się zatem wybór gniazd elektrycznych oraz łączników instalacyjnych oraz ich prawidłowe zamontowanie. Należy zwrócić uwagę zarówno na ilość tych elementów, jak i poziom napięcia w instalacji elektrycznej. 

Łączniki instalacyjne i gniazda elektryczne – podstawowy osprzęt elektryczny

Każdy elektryk staje przed zadaniem zamontowanie osprzętu elektrycznego zgodnie ze sztuką inżynierską oraz normą elektryczną. Jednocześnie musi dobrać poszczególne elementy do funkcji, jaką będzie pełnić. Gniazda elektryczne zwane potocznie kontaktami oraz łączniki, czyli włączniki należy dobrać do konkretnego rodzaju instalacji elektrycznej. Znaczenie ma również typ pomieszczenia i panujące w nim warunki. W kontekście wygody i bezpieczeństwa użytkowania nie można też bagatelizować miejsca montażu. 

Łączniki instalacyjne i ich rodzaje

Dzięki łącznikom można łatwo i szybko zapalić światło w danym poszczeniu. Najczęściej lokalizuje się je na wysokości 120 – 140 cm nad podłogą, chyba ze w domu przebywają dzieci. W takim przypadku warto rozważyć montaż dodatkowych włączników na wysokości umożliwiającej dzieciom bezproblemowe włączenie światła przynajmniej w pokoju dziecięcym i łazience – zazwyczaj jest to 70 – 80 cm nad podłogą. Jeżeli w domu są kinkiety, to zaleca się umieszczenie łączników bezpośrednio pod nimi. Ciekawym rozwiązaniem polecanym przez elektryka Adriana Popławskiego z Warszawy które nie tylko zwiększa wygodę, ale i bezpieczeństwo okazuje się montaż specjalnego włącznika światła przy drzwiach wejściowych wyłączającego wszelkie oprawy oświetleniowe, a zarazem odcinające dopływ energii elektrycznej do gniazd.  Nie dotyczy to oczywiście tych gniazd, do których została podłączona lodówka albo inne urządzenia wymagające stałego działania. Tego typu wyłącznik pozwala zapobiec przypadkowemu pozostawieniu np. włączonego żelazka. Dla osób roztargnionych na pewno pomysł idealny. 

Dostępne w ofercie rynkowej włączniki mają różny charakter. Łącznik jednoklawiszowy pozwala na zapalenie jednej lampy, ewentualnie żyrandola z kilkoma żarówkami – dotyczy to typu jednobiegunowego. Jeżeli będzie to typ dwubiegunowy, to za pomocą jednego klawisza zapala się lampy w dwóch osobnych obwodach. W przypadku łącznika dwuklawiszowego również mamy do czynienia z jednobiegunowym (zwanym też świecznikowym) powodującym włączenie konkretnej grupy żarówek w żyrandolu poprzez naciśnięcie określonego klawisza. Wersja dwubiegunowa umożliwia włączenie oddzielnych obwodów świetlnych każdym klawiszem. Można także zdecydować się na łącznik trzyklawiszowy – jego wersja jednobiegunowa pozwala włączyć określoną grupę żarówek w żyrandolu, a trzybiegunowa oznacza opcję obsługi osobnych obwodów za pomocą każdego klawisza. 

Czasami potrzebne są włączniki, dzięki którym można włączyć obwód z dwóch miejsc. Tak się dzieje przede wszystkim na schodach i długich korytarzach, ale również w salonie. Stosuje się wtedy łączniki schodowe. W przypadku naprawdę długich korytarzy uzupełnieniem dla typu schodowego stają się włączniki krzyżowe – w ten sposób można zapalać światło nawet z trzech miejsc. Z kolei typ zwierny idealnie pasuje do dzwonka przy drzwiach czy otwierania furtek. Ciekawym rozwiązaniem okazują się także ściemniacze regulujące poziom natężenia światła. Co więcej, można również je zaprogramować na konkretną godzinę i tym samym sugerować, że ktoś z domowników znajduje się wewnątrz. To zatem doskonała forma zabezpieczenia przed złodziejami. 

Gniazda elektryczne - rodzaje

Odpowiednia ilość gniazd elektrycznych umożliwia rzeczywiście komfortowe użytkowania wielu sprzętów elektrycznych, a należy podkreślić, że coraz więcej jest ich w naszych domach. W kuchni już nie tylko pojawia się lodówka, ale często też zmywarka, kuchenka elektryczna z okapem, a czasami nawet dodatkowa zamrażarka. Jednocześnie potrzeba kontaktów do swobodnego stosowania małego AGD. Niemal w każdej kuchni znajduje się toster, niekiedy opiekacz lub gofrownica. Trudno sobie też wyobrazić to pomieszczenie bez czajnika elektrycznego, miksera, sokowirówki czy ekspresu do kawy.  Dlatego tak ważne jest przemyślenie ilości potrzebnych łączników w danym pomieszczeniu oraz ich optymalnej lokalizacji. 

Aktualnie obowiązujące normy zakładają stosowanie w pomieszczeniach mieszkalnych gniazd ze specjalnym stykiem ochronnym połączonym z przewodem ochronnym o oznaczeniu PE. Nie dotyczy to jedynie kontaktów zasilanych SELV 24 bądź niskim napięciem 12 V, które jest bezpieczne. Kiedyś stosowano gniazda typu C, które nie miały bolca. Obecnie montuje się dwa rodzaje gniazd:

  • Gniazda typu E – mają dwa otwory (na przewód fazowy i neutralny) oraz bolec na przewód uziemiający.
  • Gniazda typu F (schuko) – mają styki ochronne na ściankach bocznych.

Oba rodzaje gniazd można stosować zamiennie, ponieważ praktycznie wszystkie aktualnie produkowane urządzenia są wyposażone we wtyczki uniwersalne. 

Warto jednocześnie wspomnieć o pięciobiegunowych gniazdach trójfazowych, które mają zastosowanie z instalacjach elektrycznych dedykowanych urządzeniom działającym na wyższe napięcie. Tego typu gniazda składają się z trzech styków fazowych oraz styku neutralnego i ochronnego. Niewiele jest takich o charakterze uniwersalnym i najczęściej do konkretnego typu kontaktu pasuje ściśle określona wtyczka. 


Gniazda elektryczne oraz ich podział 

Podstawowym rozróżnieniem jest podział na:

  • Gniazda natynkowe

Ich montaż nie wymaga kucia ścian, a stosuje się je przede wszystkim w różnego typu pomieszczeniach gospodarczych, gdzie nie ma takiej konieczności zadbania o kwestie estetyki. Gniazda natynkowe z reguły mają obudowę dobrze chroniącą przed czynnikami zewnętrznymi. 

  • Gniazda podtynkowe

Tego typu kontakty wykorzystuje się zwłaszcza w pomieszczeniach mieszkalnych, ponieważ zapewniają wysoki poziom estetyki. Montuje się je w puszce schowanej w ścianie, a dodatkowo osłania elegancką ramką z plastiku czy drewna. Oprócz pojedynczego gniazda, można też zdecydować się na podwójne albo nawet zamontować obok siebie kilka kontaktów. 

Na tym jednak nie kończą się możliwości wyboru, ponieważ dostępne są gniazda specjalne. Warto pamiętać, aby w pomieszczeniach wilgotnych (łazienka czy kuchnia) stosować kontakty charakteryzujące się wyjątkowo szczelną obudową oraz klapką zabezpieczającą chroniącą przed przypadkowym dostaniem się wody do gniazda. Jednocześnie najlepiej decydować się na takie z wyłącznikiem różnicowoprądowym. Ten typ sprawdzi się również w garażach i tam, gdzie jest stara instalacja elektryczna. Ze względów bezpieczeństwa zaleca się montowanie gniazd z klapką lub z przesłoną otworów w pomieszczeniach, w których przebywają dzieci. Jeszcze lepszym pomysłem będzie zastosowanie kontaktów funkcjonujących wyłącznie w przypadku włożenia do nich odpowiedniej wtyczki. Dzięki temu mamy pewność, że dzieciom nic się nie stanie, nawet kiedy włożą do gniazda palce lub inne przedmioty. Z kolei wrażliwe urządzenia elektroniczne wymagają kontaktów z ogranicznikiem przepięć klasy D, natomiast modele z portem USB są idealne do ładowania urządzeń mobilnych. Dostępne są ponadto gniazda antenowe, telefoniczne bądź przeznaczone do sieci komputerowej. 

Warto też podkreślić, żeby wybierać kontakty mające obudowę o odpowiednim stopniu ochrony IP. O ile w pomieszczeniach mieszkalnych można montować gniazda o IP22, to już w tych o podwyższonej wilgoci konieczne są modele bryzgoszczelne o IP44. Do garażu oraz innych pomieszczeń technicznych nadają się gniazda o IP56, a do ogrodu wykazujące pyłoszczelność i odporność na wodę o IP65.

Artykuł powstał we współpracy z elektrykiem Adrianem Popławskim z Warszawy – właścicielem firmy Agat

(Materiał partnera)
facebookFacebook
twitterTwitter
wykopWykop
© eprzasnysz.pl | Prawa zastrzeżone